Go to Top

Nederlandse leenwoorden in het Frans

Nederlandse leenwoorden in het Frans

Het zal u niet zijn ontgaan dat het Europees Kampioenschap voetbal in Frankrijk in volle gang is. Helaas een kampioenschap zonder Oranje. Reden te meer om eens te kijken of er soms Nederlandse invloeden in de Franse taal terug te vinden zijn. Dat zijn er nog best veel. Er zijn zelfs woorden aan het Frans uitgeleend die daarna weer zijn teruggekomen in de Nederlandse taal!

Gedurende de Franse overheersing van Nederland tussen 1795 en 1813 zijn er veel Franse woorden in de Nederlandse taal terechtgekomen. Het Frans was toen jarenlang de voertaal van de elite. Dit is bijvoorbeeld nog te zien aan het Nederlandse wapen, waar “Je maintiendrai” (Ik zal handhaven) in staat.

Maar welke Nederlandse woorden zijn er zoal in het Frans terechtgekomen?

MolenUiteraard woorden voor typisch Nederlandse zaken zoals “dijk” (la digue), “molen” (le moulin) en “polder” (polder), maar ook Franse woorden als “bière” en “dronquart” vinden hun oorsprong in het Nederlands (resp. bier en dronkaard).

Naast woorden uit de landbouw en de veeteelt zijn er ook veel woorden uit de scheepvaart en oorlogsvoering overgenomen. Een mooi voorbeeld hiervan is het woord “vrijbuiter”. Vroeger betekende dat “zeerover” of “soldaat die van plundering leeft” en komt van uitdrukkingen als “ten vrijbuit varen” en “op vrijbuit gaan”. In het Frans is dit verworden tot “flibustier”. In het Engels overigens tot “filibuster” en “freebooter”.

De familie Van der Beurze

Een ander opvallend Nederlands woord dat in het Frans terecht is gekomen, maar ook in veel andere talen, is het woord “beurs”.

Herberg Ter Beurze in Brugge

Herberg Ter Beurze in Brugge

Van der Beurze was namelijk de naam van een vooraanstaande familie die in Brugge leefde van de dertiende tot vijftiende eeuw. Zij waren o.a. actief als herbergiers. Van hun naam is het woord “beurs” afgeleid in de huidige betekenis van een handelsplaats.

Het plein waaraan de herberg was gelegen vormde het financiële hart van de stad en werd aangeduid als “Ter Beurze”, naar de naam van de herberg. Deze beurs werd een begrip en toen de  internationale kooplieden weer huiswaarts gingen namen ze het woord “beurs” mee. Zo is dit woord in verschillende talen terechtgekomen,zoals in het Frans (bourse), Italiaans (borsa), Duits (Börse), Russisch (birža), Tsjechisch (burza), Zweeds (börs), Deens en Noors (børs).

In de meeste talen heeft het ook de betekenis van geldbuidel. Dat komt omdat de naam van de familie Van der Beurze oorspronkelijk is afgeleid van het Latijnse woord “bursa”.

Uitgeleend aan het Frans en weer teruggeleend in het Nederlands

MannequinTwee onverwachte voorbeelden van woorden die eerst vanuit het Nederlands aan het Frans zijn uitgeleend, en daarna weer vanuit het Frans in het Nederlands terecht zijn gekomen, zijn de woorden “mannequin” en “drugs”.

“Mannequin” komt oorspronkelijk van het Vlaamse woord “manneke” in de betekenis van “knaapje” (een klerenhanger). Dit “manneken” werd in het Frans “mannequin” wat later in de betekenis van “iemand die tijdens een modeshow kleren laat zien” weer in het Nederlands terug is gekomen.

Een ander voorbeeld van een eerst uitgeleend en daarna weer teruggekomen woord is ‘gedroogde kruiden’. Dit werd in het Frans ‘drogue’. Via het Engels is dit later weer teruggekomen als ‘drug’. Maar nu in de betekenis van een verslavend middel.

Overzicht

Hieronder een greep uit de woorden in de Franse taal die een Nederlandse oorsprong hebben.

amarrer
bâbord
beaupré
bier
boulevard
bourse
capre
digue
drôle
drogue
dronquart
fauteuil
foc
fret
havre
matelot
nord, est, sud, ouest
polder
scorbut
flibustier
afmeren
bakboord
boegspriet
bier
bolwerk
beurs
kaper
dijk
drol: grappig
drug: gedroogde kruiden
dronkaard
vouwstoel
fok
vracht
haven
matroos
Noord, Oost, Zuid, West
polder
scheurbuik
vrijbuiter

Nederlandse leenwoorden…

In onze rubriek “Nederlandse leenwoorden…” willen wij u laten zien welke Nederlandse woorden er in buitenlandse talen zijn overgenomen. Daarbij stellen wij steeds een andere taal centraal. De studie naar de herkomst van woorden heet “etymologie” en geeft vaak een leuk inkijkje in de verhoudingen tussen landen in de loop van de geschiedenis.